Tanı Tedavi Rehberi » Somatoform Bozukluklar

Somatoform Bozukluklar

SOMATOFORM BOZUKLUKLAR
Somatoform bozukluklar herhangi bir organik neden olmaksızın, oluşumlarında
psikolojik nedenlerin rol oynadığı çeşitli bedensel belirtilerle seyreden psikiyatrik
bozukluklardır. Belirtiler hastalar tarafından bilinçli olarak yaratılmaz ve bilinçli
olarak kontrol edilmeleri de mümkün değildir. Bu hastalık grubunda somatizasyon
bozukluğu, konversiyon bozukluğu, hipokondriazis, psikojenik ağrı bozukluğu, beden
dismorfik bozukluğu yer alır. Birinci basamakta bu bozukluklara oldukça sık rastlanır.
Somatik yakınmayla başvurularda bedensel hastalık yok, anksiyete yok, depresyon yok ise; Somatoform bozukluk.


HİPOKONDRİAZİS
Normal veya anormal bedensel duyumlara karşı aşırı duyarlılık ve bu duyarlılıkla
birlikte bu duyumları ciddi bedensel bir hastalığın belirtisi gibi yorumlama ve aksi kanıtlansa
bile hastanın bu düşüncesinden vazgeçmemesi ile karakterize bir bozukluktur. Hastalık
hastalığı olarak da bilinen bu bozukluk ağır bir anksiyete (bunaltı-kaygı-endişe)
haline neden olur. Yaşam boyu prevalansı %4-9 arasında değişmektedir. En sık
20-30 yaşlar arasında görülür. Her iki cinste de görülme sıklığı aynıdır. Hastaların
en önemli özelliği içgörülerinin olmayışıdır. Sağlıklarına ilişkin kaygıların
mantıksızlığını kavrama konusunda istek ve gayretleri yoktur. Bu mantıksızlığı
kavramaları yönünde hekim tarafından ortaya konan çabalar çoğunlukla boşa gider.
Seyir genellikle kroniktir.

Ayırıcı Tanı
Major depresyon, obsesif kompulsif bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu ve panik
bozukluğu yarattıkları somatik belirtiler ve bunlarla ilişkili şiddetli kaygılar nedeniyle
ayırıcı tanıda dikkate alınmalıdır. Yine HIV enfeksiyonu, multipl skleroz (MS), sistemik
lupus eritematozus (SLE), hipokondriazis tanısı konmadan önce mutlaka dışlanmalıdır.
Beden dismorfikbozukluğu ayırıcı tanıda dikkate alınması gereken bir diğer durumdur.
Bu bozuklukta insanın görüntüsünü bozduğunu düşündüğü bir beden bölgesi ile bitmek
tükenmek bilmeyen uğraşısı vardır.

Tedavi
Düzenli doktor (psikiyatrist dışında) kontrolü ve bu kontrollerde, hastada içgörü
yetersizliği olsa bile telkin ve güven tesisi bu bozukluğun tedavisinde önemli bir yer tutar.
Psikiyatrik tedavide grup psikoterapileri bireysel psikoterapiye yeğlenir. Birlikte olan
psikiyatrik durumlar örneğin, depresyon, anksiyete antidepresanlar ve anksiyolitiklerle
tedavi edilir.

SOMATİZASYON BOZUKLUĞU
Herhangi bir organik neden olmaksızın aşağıdaki belirtilerin bir kısmı ile seyreden
bir bozukluktur. Kadınlarda bu belirtilerden 14ü, erkeklerde ise 12sinin bulunması
somatizasyon bozukluğu tanısının konması için yeterlidir. Bir kısım hastada
belirti sayısı açısından somatizasyon bozukluğu kriterini karşılamayabilir. Ancak
bu hastalar somatizasyon sendromu olarak değerlendirilir. Yaşam boyu prevalans
%0,1-0,5tir. Kadınlarda 5 ile 20 kat daha sık görülür. Alt sosyokültürel düzeyde daha
sık rastlanır.

1. Karın ağrısı
2. Eklem ağrıları
3. Göğüs kafesinde ağrılar
4. Ağrılı ürinasyon
5. Bulantı
6. Kusma
7. İshal
8. Bağırsaklarda gazlanma
9. Yutkunmada güçlük
10. Nefes darlığı
11. Yürümede zorluk
12. Körlük
13. Çift görme
14. Bulanık görme
15. Hafıza kaybı
16. Çarpıntı
17. Cinsel ilgisizlik
18. Menstrüel düzensizlik
19. Ses kaybı
20. Cinsel ilişkide ağrı
21. Cinsel ilişkiden zevk alamama
22. Ekstremitelerde ağrı
23. Dismenore
24. Genital organ ve bölgelerde ağrı
25. Sırt-bel ağrısı
26. Diğer ağrılar (baş ağrısı gibi)
27. Bazı yiyeceklere tahammülsüzlük
28. Gebelikte aşırı veya hastaneye yatmayı gerektirecek kadar kusma
29. Üriner retansiyon veya zor işeme
30. Paralizi
31. Sağırlık
32. Baş dönmesi
33. Kas güçsüzlüğü
34. Bilinç kaybı veya baygınlık
35. Nöbet veya konvülsiyonlar
36. Aşırı menstrüel kanama
37. Kendini hasta hissetme

Ayırıcı Tanı
Hastalar özellikle MS, SLE ve HİV gibi enfeksiyonlar açısından incelenmelidir.
Ayrıca çok sayıda doğum ve düşük yapmış olma dikkate alınmalıdır. Somatik
belirtilerle seyreden depresyon ve anksiyete bozuklukları ve şizofreni göz önünde
bulundurulması gereken ruhsal bozukluklardandır.

Tedavi
Belirtilerin ruhsal ve emosyonel sorunların bir ifadesi olduğu düşünüldüğünde
tedavide psikoterapinin ve psikoterapide de hastanın kendisini, duygularını ve sorunlarını
ifade etmesinin önemli olduğu akılda tutulmalıdır. Psikoterapide amaç bedensel
belirtilerin ruhsal ve duygusal sorunların bir anlatımı olarak kullanılışını hastaların
kendilerini ifade etme düzeyinde ortadan kaldırılmasını sağlamaktır.

PSİKOJEN AĞRI BOZUKLUĞU
Herhangi bir organik neden olmaksızın bedensel ağrılarla seyreden bir bozukluktur.
Psikososyal stresörler bu bozukluğun ortaya çıkışında önemlidir. Kadınlarda erkeklerden
çok daha sık görülür. Ağrılar kolayca lokalize edilemez. Madde kötüye kullanımı ile
komplike olabilir. Her yaşta ortaya çıkabilir. Kadın ve erkeklerde aynı sıklıkta rastlanır.

Ayırıcı Tanı
Ağrı yaratan tüm tıbbi durumlar ve somatizasyon bozukluğu dikkate alınmalıdır.

Tedavi
Destekleyici, içgörü kazandırmaya yönelik psikoterapiler ve düşük doz antidepresan
ilaç ile tedaviler denenebilir.

KONVERSİYON BOZUKLUĞU
Strese tepki olarak gelişen nörolojik hastalığa benzer, motor (paralizi gibi), disosiyatif
(bayılma) veya duyusal (konuşamama, körlük, sağırlık gibi) semptomlarla seyreder. Bu
belirtiler nöroanatomik dağılıma uymazlar. Hastaların, bu bedensel belirtilere karşı
güzel aldırmazlık (La belle indiference) adı verilen bir tür ilgisizlik içinde olmaları
pek çok olguda neredeyse tipiktir. Hastalar belirtilerden yakınır ancak bu belirtileri
çok da umursamıyor izlenimi uyandırırlar. 1-30/10.000 oranında görülür.
Psikiyatrik ayaktan hastaların yaklaşık %3ünü oluşturur. Alt sosyoekonomik düzeyde
daha sık rastlanır. 10-35 yaşları arasında kadınlarda daha sıktır.

Ayırıcı Tanı
Duyu ve motor kayıp veya fonksiyon bozuklukları ile seyreden diğer tüm tıbbi
durumlar konversiyon bozukluğu tanısı konmadan önce dışlanmalıdır. Temaruz
(taklit ve uydurma tablolar) ayırıcı tanıda dikkate alınmalıdır.
Somatizasyon bozukluğu da ayırıcı tanıda önemlidir. Çoklu organ ve beden bölgesi
tutulumu ile konversiyondan ayrılır.

Tedavi
Belirtiler genellikle günler ve haftalar sürebilir ve yineler. Destekleyici
(supportive), içgörü kazandırmaya yönelik ve davranışçı psikoterapi uygulanır.
Psikoterapi yanı sıra özellikle anksiyolitikler veya düşük doz antidepresanlar
(anksiyolitik amaçlı) tedavide işe yarar.

BEDEN DİSMORFİK BOZUKLUĞU
Hasta, bedeninde fizik görünümünü bozan bir şeyin olduğuna inanır ve bundan
dolayı büyük sıkıntı yaşar. Görünümünü bozan şey ya hayalidir ya da çok ufak
bedensel bir kusurdur. Örneğin hastanın burnu çok büyüktür ve bu görünüm hastaya göre
son derece acayiptir. Bedenin bir bölgesi ile bitmek tükenmek bilmez uğraşı genellikle
kozmetik amaçlı cerrahi bir girişim arayışına döner. Depresif belirtiler duruma eşlik eder.
Buradaki uğraşı obsesif bir özellik taşır ancak bu durumda obsesif kompulsif bozukluk tanısı
konmaz. Beden dismorfik bozukluğu en çok 15-20 yaşları arasında kadın ve erkeklerde aynı
sıklıkta görülür.

Ayırıcı Tanı
Anoreksiya nervoza beden imajında bozulma ve kilo almaya karşı aşırı duyarlılık
nedeniyle dikkate alınmalıdır.

Tedavi
SSRI antidepresanlar ve klomipramin tedavide etkin ilaçlardır. Eşlik eden durumlar
ayrıca tedavi edilmelidirler.

Sevk
Ayırıcı tanıda güçlük
Organik sorun
Psikoterapi gereksinimi
Öyküde başka bir psikiyatrik hastalık hikayesinin bulunması
Diğer eşlik eden hastalıklara bağlı intihar riski olması
durumlarında hasta sevk edilmelidir.

Kaynaklar
1. Amerikan Psikiyatri Birliği: Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması ve Sınıflandırılması Elkitabı, 4. basım
(DSM-IV-TR), Amerikan Psikiyatri Birliği, Washington 2000den çeviri. Köroğlu E (çeviri ed). Ankara:
Hekimler Yayın Birliği, 2001.
2. Kaplan H, Sadock B. Comprehensive Textbook of Psychiatry. 6th ed. Baltimore: Williams and Wilkins,
2000.
3. Ebert MH, Loosen PT, Nurcombe B. Current Diagnosis and Treatment in Psychiatry. McGraw Hill, 2000.
4. Hahn RK, Albers LJ, Reist C. Current Clinical Strategies: Psychiatry 1999-2000 Edition. Current Clinical
Strategies Publishing. New York.



İlacabak.com - Sitemizde ilaç satışı, ilaç temini veya ilaç promosyonu gibi bir faaliyetimiz yoktur. Ayrıca sitemiz üzerinde tıbbi konularda yardım veya danışma hizmeti de verilmemektedir. Sitede yer alan tüm bilgiler hasta ve doktorların ilaçlar hakkında bilgi sahibi olması için hazırlanmıştır. Sitemizdeki bilgilerin eksik veya güncellenmemiş olmasından sitemiz yasal sorumluluk altında değildir. Siteye giren kullanıcılarımız bu koşulları kabul etmiş sayılır. İlaç kullanmadan önce, lütfen doktorunuza danışınız.

Sitemizde yaptığınız ziyaretten memnun kalmadıysanız bizimle iletişime geçerek gelişmemize katkıda bulunabilirsiniz.